Rusya'ya ürün satmak isteyen her Türk firmasının er ya da geç karşılaştığı kavram EAC'dir. EAC (Eurasian Conformity), Avrasya Ekonomik Birliği'nin (AEB) uygunluk işaretidir ve ürünün birliğin teknik düzenlemelerine uygun olduğunu gösterir. Rusya, Kazakistan, Belarus, Ermenistan ve Kırgızistan bu birliğin üyesidir; dolayısıyla EAC belgesi tek bir ülke değil, birliğin ortak pazarı için geçerlidir. Ozon'da satış yaparken de birçok kategoride EAC belgesi istenebilir. Bu yazıda EAC sürecini, sık yapılan hataları ve Ozon tarafında dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hangi belgenin gerektiği ürünün kendisine, kullanım amacına ve GTİP koduna göre değişir; kesin değerlendirme için ürün bazında uzman kontrolü gerekir.
EAC belgesi neden gerekli?
AEB'de birçok ürün grubu için teknik düzenlemeler (ТР ТС / ТР ЕАЭС) bulunur. Bu düzenlemeler ürünün güvenlik, etiketleme ve kalite gerekliliklerini tanımlar. Bir ürün bu düzenlemelerden birinin kapsamına giriyorsa, birlik pazarına çıkmadan önce uygunluğunun belgelenmesi zorunludur.
Sık karşılaşılan teknik düzenlemelere örnekler:
- Hafif sanayi ürünleri (tekstil, giyim, ayakkabı, deri ürünler)
- Çocuk ve genç ürünleri
- Oyuncaklar
- Parfüm ve kozmetik ürünleri
- Alçak gerilim ekipmanları ve elektromanyetik uyumluluk
- Ambalaj ve gıdayla temas eden malzemeler
- Gıda güvenliği
Bir ürün birden fazla teknik düzenlemeye tabi olabilir. Örneğin elektrikli bir çocuk ürünü hem çocuk ürünleri hem de elektrik güvenliği düzenlemelerine girebilir.
Sertifika mı, beyan mı?
EAC uygunluğu iki ana belge türüyle kanıtlanır:
| Uygunluk sertifikası (сертификат соответствия) | Uygunluk beyanı (декларация о соответствии) | |
|---|---|---|
| Kim düzenler? | Akredite belgelendirme kuruluşu | Başvuru sahibi beyan eder, sistemde kayıt altına alınır |
| Hangi ürünler? | Daha yüksek riskli ürün grupları (ör. çocuk ürünlerinin bir kısmı, bazı elektrikli ürünler) | Birçok tekstil, kozmetik, ev ürünü gibi gruplar |
| Test | Akredite laboratuvar testi ve çoğu durumda üretim değerlendirmesi | Genellikle akredite laboratuvar testine dayanır |
| Belge biçimi | Resmî form üzerinde düzenlenir | Elektronik olarak kayıt altına alınır |
Hangi belge türünün gerektiği, ürünün tabi olduğu teknik düzenleme tarafından belirlenir; firma bunu kendi tercihine göre seçemez.
Ayrıca ürün hiçbir teknik düzenlemenin kapsamına girmiyorsa, bu durumu açıklayan bir ret mektubu (отказное письмо) düzenlenebilir. Ozon bazı kategorilerde bu yazıyı isteyebilir.
Kim başvurabilir?
EAC sürecinin Türk firmaları açısından en kritik noktası şudur: Başvuru sahibi (заявитель) AEB ülkelerinden birinde kayıtlı bir tüzel kişi veya girişimci olmalıdır. Türkiye'deki üretici doğrudan başvuru sahibi olamaz; bunun yerine:
- AEB'de kayıtlı bir yetkili temsilci ile anlaşma yapılır, veya
- Ürünü ithal eden ithalatçı başvuru sahibi olur.
Bu nedenle belgede üretici olarak Türk firması, başvuru sahibi olarak ise AEB'deki şirket yer alır. Başvuru sahibi, ürünün uygunluğundan birlik içinde sorumlu olan taraftır; dolayısıyla güvenilir bir iş ortağı seçmek önemlidir.
EAC süreci adım adım
- Ürün tanımı ve GTİP kodu: Ürünün tam tanımı, malzemesi, kullanım amacı ve GTİP kodu netleştirilir.
- Teknik düzenlemenin belirlenmesi: Ürünün hangi düzenlemelere tabi olduğu ve sertifika mı beyan mı gerektiği tespit edilir.
- Başvuru sahibinin belirlenmesi: AEB'de kayıtlı yetkili temsilci veya ithalatçı ile anlaşılır.
- Teknik dosyanın hazırlanması: Ürün açıklaması, teknik çizimler veya fotoğraflar, malzeme bilgileri, kullanım talimatları, etiket örnekleri.
- Numune ve testler: Akredite laboratuvarda gerekli testler yapılır.
- Belgenin düzenlenmesi ve kaydı: Sertifika veya beyan düzenlenir ve resmî sicile kaydedilir.
- Ürün ve ambalaj etiketlemesi: EAC işareti ve zorunlu Rusça etiket bilgileri ürüne/ambalaja eklenir.
Süre ve maliyet; ürün grubuna, test kapsamına, belge türüne ve geçerlilik süresine göre ciddi farklılık gösterir. Basit bir beyan birkaç haftada tamamlanabilirken, kapsamlı testler gerektiren sertifikalar daha uzun sürebilir. Geçerlilik süresi de belge türüne ve seri üretim/parti bazlı belgelendirmeye göre değişir.
Ozon'da EAC belgeleri nasıl kullanılır?
- Belirli kategorilerde ürün kartı oluşturulurken veya sonrasında belge yüklenmesi istenebilir.
- Belgedeki ürün adı, model, üretici ve marka bilgileri ile ürün kartındaki bilgilerin tutarlı olması gerekir.
- Belgenin geçerlilik süresi dolmuşsa veya resmî sicilde doğrulanamıyorsa ürün satıştan kaldırılabilir.
- Bir belge birden fazla ürünü kapsayabilir; ancak kapsadığı model ve varyantların belgede açıkça yer alması gerekir.
- Cross-border satışta belge gerekliliği kategoriye ve Ozon'un güncel kurallarına göre farklı uygulanabilir; her ürün için ayrıca kontrol edin.
Sık yapılan hatalar
- Sicilde doğrulanamayan belge kullanmak: Piyasada sahte veya geçersiz belgeler dolaşabilir. Her belgenin resmî sicilde kayıtlı olduğunu kontrol edin.
- Belgeyi yanlış ürün için almak: Belge kapsamı ürününüzü tam karşılamıyorsa geçersiz sayılabilir.
- Tek belgeyle tüm kataloğu kapsamaya çalışmak: Farklı malzeme veya kullanım amaçlı ürünler farklı belgeler gerektirebilir.
- Başvuru sahibini rastgele seçmek: Sorumluluk başvuru sahibindedir; güvenilir ve sürdürülebilir bir ortak seçin.
- Etiketlemeyi unutmak: EAC işareti ve Rusça etiket bilgileri eksikse belge tek başına yetmez.
- Geçerlilik takibini yapmamak: Süresi dolan belgeler satış kesintisine yol açar.
Sık sorulan sorular
Türkiye'deki CE belgem EAC yerine geçer mi?
Hayır. CE, Avrupa Birliği'nin uygunluk işaretidir. AEB pazarı için EAC gerekliliklerinin ayrıca karşılanması gerekir; mevcut test raporlarınız bazı durumlarda süreçte yardımcı olabilir.
EAC belgesini kendim alabilir miyim?
Türkiye'deki şirket doğrudan başvuru sahibi olamaz. AEB'de kayıtlı bir yetkili temsilci veya ithalatçı üzerinden süreç yürütülür.
Bir EAC belgesi ne kadar süre geçerlidir?
Belge türüne, teknik düzenlemeye ve seri/parti bazlı belgelendirmeye göre değişir. Belge üzerinde geçerlilik tarihi yer alır; bunu düzenli takip etmek gerekir.
Her ürün için EAC gerekir mi?
Hayır. Yalnızca teknik düzenlemelerin kapsamına giren ürünler için gerekir. Kapsam dışındaki ürünler için ret mektubu istenebilir.
Ozon'un ücret, kural ve süreçleri zaman zaman değişir. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; kararlarınızdan önce güncel koşulları bizimle veya Ozon satıcı panelinden teyit edin.