Rusya'da satış yapan firmaların belge listesinde EAC'den sonra en sık karşılaşılan kavram Chestny Znak (Честный ЗНАК), yani "dürüst işaret" sistemidir. Bu sistem, belirli ürün gruplarındaki her bir ürünün benzersiz bir dijital kodla işaretlenmesini ve üretimden satışa kadar takip edilmesini zorunlu kılar. Amaç sahte ve kayıt dışı ürünlerle mücadele etmektir. Giyim, ayakkabı, parfüm ve kozmetik gibi Türk ihracatı açısından önemli birçok ürün grubu bu sistemin kapsamındadır. Bu yazıda sistemin nasıl çalıştığını ve Ozon satıcıları için ne anlama geldiğini anlatıyoruz.
Chestny Znak kapsamı yıllar içinde aşamalı olarak genişledi ve genişlemeye devam ediyor. Aşağıdaki bilgiler genel çerçevedir; kendi ürününüzün kapsamda olup olmadığını ve geçiş tarihlerini güncel olarak teyit edin.
Sistem nasıl çalışır?
Chestny Znak, Rusya'da devlet tarafından yetkilendirilmiş bir operatör (ЦРПТ – Gelişmiş Teknolojiler Geliştirme Merkezi) tarafından işletilir. Temel işleyiş şöyledir:
- Katılımcı kaydı: Ürünü Rusya'da piyasaya süren taraf (üretici veya ithalatçı) sisteme kayıt olur.
- Ürün tanımlama: Ürünler, sistemin ürün kataloğunda (GS1 tabanlı kodlarla) tanımlanır.
- Kod siparişi: Her bir ürün için benzersiz Data Matrix kodları sipariş edilir.
- Etiketleme: Kodlar ürüne, etikete veya ambalaja basılır.
- Dolaşıma giriş: Ürünün dolaşıma girdiği (ithalatta genellikle gümrük işlemleri aşamasında) sisteme bildirilir.
- Takip: Ürün satılana kadar el değiştirdiği her aşama sistemde izlenir; satışta kod dolaşımdan çıkar.
Alıcılar da ürün üzerindeki kodu bir mobil uygulamayla tarayarak ürünün orijinalliğini kontrol edebilir.
Hangi ürünler kapsamda?
Kapsam ürün grubu bazında ve aşamalı geçişlerle belirlenir. Türk ihracatçıları açısından öne çıkan gruplar şunlardır:
| Ürün grubu | Not |
|---|---|
| Ayakkabı | Uzun süredir zorunlu |
| Hafif sanayi ürünlerinin büyük bölümü (giyim, bazı ev tekstili ürünleri) | Kapsam GTİP kodlarına göre belirlenir |
| Parfüm | Zorunlu |
| Kozmetik ve ev kimyasalları | Aşamalı geçiş, kapsam genişliyor |
| Lastikler | Zorunlu |
| Bazı gıda grupları (süt ürünleri, su, bira vb.) | Kendi geçiş takvimleriyle |
| İlaç, tütün ürünleri | Kendine özgü kurallar |
| Diğer gruplar | Bazı oyuncaklar, takviye gıdalar, medikal ürünler vb. için geçişler gündemde veya uygulamada |
Bir ürünün kapsamda olup olmadığı genellikle GTİP koduna göre belirlenir. Aynı kategoride olan iki ürün, farklı GTİP kodları nedeniyle farklı yükümlülüklere sahip olabilir.
Ozon satıcıları için ne anlama geliyor?
Rusya içi depo modelleri (FBO / FBS)
Ürünler Rusya'ya ithal edilip Ozon depolarına gönderiliyorsa, kapsamdaki ürünlerin:
- Gümrük işlemlerinden önce veya sırasında Data Matrix koduyla etiketlenmiş olması,
- Kodların sistemde dolaşıma alınmış olması,
- Ozon'a gönderimde kodların doğru biçimde iletilmesi
gerekir. Ozon, kapsamdaki ürünlerde etiket kontrolü yapar; kodsuz veya hatalı kodlu ürünler depoya kabul edilmeyebilir ya da satıştan kaldırılabilir.
Cross-border modeli
Sınır ötesi bireysel gönderilerde etiketleme yükümlülüklerinin uygulanması, iç piyasadaki ticari ithalattan farklı olabilir ve düzenlemeler bu alanda değişkenlik gösterebilir. Ozon da bazı kategorilerde cross-border satış için ek koşullar uygulayabilir. Bu nedenle cross-border satış yapıyor olsanız bile, kapsamdaki ürünler için güncel kuralları ürün bazında teyit etmeniz gerekir.
Kim sorumludur?
Chestny Znak sisteminde ürünü Rusya'da dolaşıma sokan taraf sorumludur. Türkiye'deki üretici doğrudan katılımcı olamayabilir; bu durumda ithalatçı veya Rusya'daki yetkili iş ortağı süreci yürütür. Türkiye'de üretim sırasında kodların etikete basılması ise lojistik açısından genellikle en verimli yoldur.
Etiketleme için pratik adımlar
- Kapsam kontrolü: Her ürünün GTİP kodunu belirleyip etiketleme kapsamında olup olmadığını kontrol edin.
- Sorumlu tarafı belirleyin: Kodları kim sipariş edecek, sistemde kim raporlayacak?
- Ürün kartlarını tanımlayın: Ürünler ulusal katalogda doğru özelliklerle tanımlanmalı.
- Kod siparişi ve baskı: Data Matrix kodlarının kalitesi ve okunabilirliği önemlidir; uygun yazıcı ve etiket malzemesi kullanın.
- Etiketin konumu: Kod, ürün üzerinde veya ürünle birlikte kalan etiket/ambalajda, kolay taranabilir bir yerde olmalı.
- Dolaşıma giriş: İthalat aşamasındaki bildirimlerin zamanında ve doğru yapılması.
- Ozon'a aktarım: Gönderimde kodların Ozon'un istediği biçimde iletilmesi.
Sık yapılan hatalar
- Kapsamı ürün adına göre tahmin etmek: Kapsam GTİP koduna göre belirlenir.
- Düşük kaliteli baskı: Okunamayan kodlar depo kabulünde sorun çıkarır.
- Kodları yanlış ürüne yapıştırmak: Her kod belirli bir ürün tanımına bağlıdır; karışıklık ciddi sorunlara yol açar.
- Geçiş tarihlerini takip etmemek: Yeni ürün grupları kapsama alındığında hazırlıksız yakalanmak.
- Sorumluluğu belirsiz bırakmak: Üretici, ithalatçı ve lojistik ortağı arasında kimin ne yapacağı yazılı olarak netleştirilmeli.
Sık sorulan sorular
Chestny Znak ile EAC aynı şey mi?
Hayır. EAC ürünün teknik düzenlemelere uygunluğunu belgeler; Chestny Znak ise ürünün tekil olarak izlenmesini sağlayan dijital etiketleme sistemidir. Bazı ürünler için ikisi de gerekir.
Etiketleme kodları ücretli mi?
Kodlar için genellikle kod başına bir ücret uygulanır. Güncel ücretleri sistemin resmî kaynaklarından veya iş ortağınızdan teyit edin.
Türkiye'deki fabrikamda kodları basabilir miyim?
Evet, kodlar sipariş edildikten sonra üretim veya paketleme aşamasında Türkiye'de basılabilir. Bu, Rusya'da yeniden etiketleme ihtiyacını azaltır.
Cross-border satışta etiketleme zorunlu mu?
Bu, ürün grubuna ve güncel düzenlemelere göre değişir. Ozon'un ilgili kategorideki kurallarıyla birlikte ürün bazında kontrol etmek gerekir.
Ozon'un ücret, kural ve süreçleri zaman zaman değişir. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; kararlarınızdan önce güncel koşulları bizimle veya Ozon satıcı panelinden teyit edin.